Рузмаринот со векови се користи во традиционалната медицина и во исхраната, а новите научни анализи повторно го ставаат во центарот на вниманието. Истражувањата покажуваат дека одредени количини од оваа ароматична билка можат да влијаат врз некои аспекти на памтењето, но резултатите откриваат и нешто неочекувано – поголема количина не значи подобар ефект.
Рузмаринот е една од најпознатите медитерански билки. Неговите ароматични листови се користат за подготовка на јадења, чаеви и традиционални билни препарати.
Во народната медицина долго време се поврзува со концентрацијата, варењето и општата виталност. Но што навистина покажуваат научните истражувања?
Помала количина покажала подобри резултати
Во научен преглед објавен во списанието Nutrition Reviews во 2026 година, истражувачите разгледуваат повеќе испитувања за потенцијалните здравствени ефекти на билките и зачините, вклучително и рузмаринот.
Едно од анализираните испитувања покажало дека доза од 750 милиграми рузмарин во прав била поврзана со подобрување на брзината на присетување информации кај постари испитаници.
Интересно е што значително поголемата доза од шест грама покажала спротивен резултат – влошување на истиот показател.
Ова е важен потсетник дека природните препарати не се автоматски побезбедни или поефикасни кога се земаат во поголеми количини.
Зошто рузмаринот го привлекува вниманието на научниците?
Рузмаринот содржи природни соединенија, меѓу кои розмаринска и карнозна киселина, кои се проучуваат поради нивните антиоксидантни и други биолошки својства.
Научниците истражуваат дали овие соединенија можат да имаат улога во процесите поврзани со функционирањето на нервниот систем.
Сепак, резултатите од лабораториските испитувања не треба автоматски да се толкуваат како докажан здравствен ефект кај луѓето.
Досегашните клинички истражувања се ограничени и не даваат доволно докази дека рузмаринот може да спречи деменција или да лекува нарушувања на памтењето.
Како традиционално се користи?
Во домашната употреба рузмаринот најчесто се додава во јадења со зеленчук, компири, месо и риба.
Во народната медицина се користи и како чај, подготвен од сушени листови прелиени со топла вода.
Но важно е да се направи разлика меѓу билката што се користи во исхраната, чајот и концентрираните екстракти или етерични масла.
Научните резултати добиени со одредена количина рузмарин во прав не можат директно да се пренесат на чајот, бидејќи составот и концентрацијата на активните соединенија се различни.
Кога треба да се внимава?
Рузмаринот во вообичаени кулинарски количини генерално се смета за безбеден за повеќето луѓе.
Сепак, концентрираните препарати не треба да се користат неконтролирано, особено кај лица што земаат редовна терапија, бремени жени или луѓе со хронични заболувања.
Етеричното масло од рузмарин не е исто што и чајот и не треба да се пие на своја рака.
Што е заклучокот?
Рузмаринот останува интересна билка и за народната медицина и за современите истражувања.
Неговата можна поврзаност со одредени когнитивни функции заслужува дополнително научно внимание, но засега нема доволно докази за да се препорачува како терапија за подобрување на памтењето.
Најинтересната порака од истражувањата е дека кај природните состојки количината е важна: повеќе не мора да значи подобро, а традиционалната употреба треба да се разликува од научно докажаното дејство.
