Она што некогаш беше неколкунеделна пролетна непријатност, денес за милиони луѓе прераснува во долготраен здравствен проблем. Научниците предупредуваат дека климатските промени, потоплите зими, подолгите периоди на цветање и загадениот воздух значително ја менуваат поленската сезона, правејќи ја подолга, посилна и сè потешка за предвидување.
Според експертите, сезонските алергии веќе не се ограничени само на пролетните месеци. Поленот се појавува порано во годината, останува подолго во атмосферата и во одредени периоди достигнува значително повисоки концентрации од порано.
Американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) предупредува дека климатските промени директно влијаат врз количината на полен во воздухот. Повисоките температури, намалениот број денови со мраз и зголемените концентрации на јаглерод диоксид создаваат услови растенијата да цветаат порано и подолго, произведувајќи повеќе алергени.
Научна студија објавена во списанието „Nature Communications“ покажува дека во сценарија со интензивно глобално затоплување, поленската сезона би можела да започнува и до 40 дена порано, да трае околу 19 дена подолго, а вкупната количина на полен во атмосферата да се зголеми за меѓу 16 и 40 проценти.
Особено загрижувачка е амброзијата, која важи за еден од најсилните природни алергени. Според американската Агенција за заштита на животната средина (EPA), едно растение амброзија може да произведе дури една милијарда поленски зрна во текот на една сезона. Со зголемувањето на температурите и нивото на јаглерод диоксид, овие растенија произведуваат уште повеќе полен, што дополнително ги влошува симптомите кај алергичните лица.
Лекарите предупредуваат дека поленската алергија често се меша со обична настинка. Симптомите како кивање, затнат или течен нос, чешање и солзење на очите, кашлица, гребење во грлото и замор можат лесно да доведат до погрешна проценка. За разлика од вирусните инфекции, алергиите најчесто не предизвикуваат покачена температура и болки во мускулите.
Најголеми концентрации на полен обично се регистрираат во топли, суви и ветровити денови, кога честичките лесно се шират низ воздухот. Поради тоа, експертите препорачуваат лицата со алергии да го ограничат престојот на отворено во утринските часови, кога концентрациите често се највисоки, како и да внимаваат на временските услови, а не само на календарот.
Меѓу најчестите препораки се држење на прозорците затворени во денови со високо ниво на полен, проветрување по дожд или во вечерните часови, редовно миење на косата по престој на отворено и избегнување сушење алишта надвор кога концентрацијата на полен е висока.
Стручњаците нагласуваат дека терапијата не треба да се доживува како слабост, туку како начин за контрола на симптомите. Кај поблаги случаи може да помогне испирање на носот со физиолошки раствор и избегнување изложеност на алергени, додека кај потешките случаи најчесто се препорачуваат антихистаминици или назални спрејови по совет на лекар.
Посебно ранлива категорија се лицата со астма. Според CDC, поленот може да предизвика астматични напади и сериозни респираторни компликации, а продолжените сезони дополнително ја зголемуваат изложеноста на ризик.
Експертите од Харвардскиот институт за климатски и здравствени истражувања предупредуваат дека пократките зими и променетите временски услови веќе ја менуваат секојдневната медицинска практика. Луѓе кои порано имале симптоми само во одредени периоди од годината, денес се соочуваат со алергиски тегоби во текот на значително подолг временски период.
Според нив, климатските промени не се манифестираат само преку топлотни бранови, пожари или поплави. Тие се чувствуваат и преку секојдневни здравствени проблеми како хронично кивање, замор, кашлица, нарушен сон и намалена концентрација.
Експертите сметаат дека освен индивидуалната заштита, потребни се и пошироки јавноздравствени мерки – подобри системи за следење на поленот, редовни предупредувања до граѓаните, поквалитетно урбано зеленило и намалување на загадувањето на воздухот.
Поленот можеби е невидлив, но неговото влијание врз здравјето станува сè поочигледно. Она што некогаш беше краткотрајна сезонска непријатност, денес сè повеќе се претвора во долгорочен здравствен предизвик поврзан со климатските промени и квалитетот на животната средина.
